یکشنبه, 05 ارديبهشت 1395 ساعت 04:30

بررسی تطبیقی عناصر ادبی در حطبه فدکیه حضرت زهرا-سلام الله علیها- و خطبه شامیه حضرت زینب کبری-سلام الله علیها-

نوشته شده توسط

این رساله به بررسی تطبیقی چهار عنصر ادبی: معنا، عاطفه، صور خیال، اسلوب؛ در دو خطبه فدکیه حضرت زهرا-سلام الله علیها- و خطبه شامیه حضرت زینب-سلام الله علیها- می‌پردازد. این دو خطبه که در شرایط زمانی-مکانی متفاوتی و از سوی دو شخصیت بزرگ اسلامی ایراد گشته‌اند، دارای تفاوت‌ها و احیانا اشتراکاتی می‌باشند. به لحاظ معنا، هر دو خطبه با هدف مبارزه با ظلم و ستم، استیفای حق، دفاع از کیان دین مبین اسلام و ولایت می‌باشند. حجم خطبه فدکیه بسیار بیشتر از خطبه شامیه است؛ زیرا خطبه فدکیه معانی بسیار و نیز افراد مورد خطاب، متعددی را تحت پوشش خویش قرار می‌دهد. از آنجا که هر دو خطبه، برای دفاع از حق ایراد شده‌اند؛ دارای عواطف متشابهی چون؛ حمد و سپاس، توبیخ، تحقیر، مواخذه و تهدید هستند،

اما در عین حال لحن خطبه حضرت زینب-سلام الله علیها- بسیار گزنده‌تر و تلخ‌تر می‌باشد. از سویی، خطبه فدکیه از تنوع عاطفی بیشتری برخوردار است. صور خیال موجود در دو خطبه؛ شگفت انگیز، با نشاط و زنده است. هر دو حضرت از کنایه و استعاره بیشتر استفاده نموده، با این حال، مجاز و تشبیه بسیار کم مورد توجه واقع شده است. اسلوب حاکم بر دو خطبه، به تناسب موضوع سخن متفاوت است. هر دو بزرگوار، از اسلوب خبری و انشایی به خوبی بهره‌برداری نموده‌اند، اما در خطبه شامیه به خاطر قرار گرفتن در موقعیتی متفاوت‌تر، از اسلوب انشائی، بسیار بیشتر استفاده شده است. از نقاط مشترک و برجسته هر دو خطبه؛ اقتباس از قرآن و بیان استدلال‌های قرآنی، می‌باشد که با تعابیری متفاوت؛ هر دو بزرگ بانوی اسلام از این طریق، سعی در دفاع از حق و حقیقت و نیز اقناع مخاطب را دارند. همچنین موسیقی حاکم بر خطبه‌ها، در قالب‌های مختلفی مانند؛ سجع و جناس و نیز تعابیری متناسب، موجب گشته تا بار عاطفی مورد نظر به خوبی انتقال یافته و در نتیجه تأثیر بیشتری بر مخاطب بر جای گذارد. از طرفی، چون هر دو بزرگوار در موقعیتی قرار گرفته‌اند که مقام والای آنها، از سوی مخاطب مورد تردید و نیز انکار می‌باشد؛ از این رو، از جمله‌های تأکیدی بسیاری در هر دو خطبه استفاده شده است

منبع:پژوهشگاه علوم و فناوری ایران

اطلاعات تکميلي

  • عنوان کامل: بررسی تطبیقی عناصر ادبی در حطبه فدکیه حضرت زهرا-سلام الله علیها- و خطبه شامیه حضرت زینب کبری-سلام الله علیها-
  • پژوهشگر: سعیده جلالی فرد
  • استاد راهنما: سعیده جلالی فرد
  • استاد مشاور: محمود شکیب انصاری
  • نام مرکز علمی: وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه شهید چمران اهواز - دانشکده الهیات و معارف اسلامی
  • مقطع تحصیلی: کارشناسی ارشد
  • سال دفاع: 1391
خواندن 159 دفعه

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید