مقالات

مقالات (3896)

در اصطلاح به دوره عرب پیش از اسلام که در آن اکثر مردم به شرک و کفر میپرداختند، «جاهلیت» میگویند البته در این دوره برخی نیز خداپرست بودند و اخلاق حسنه داشتند. در این نوشتار آداب و رسوم عرب جاهلی و تأثیر آنها بر جامعه آن روز مورد بررسی قرارگرفته است. در دوره جاهلیت سنتهای زشت بسیاری مانند زندهبهگور کردن دختران؛ سوت و کف زدن و برهنه شدن در طواف خانه خدا؛ شرابخواری و فحشا؛ تجاوز و جنگ و خونریزی و خرافات، میان اعراب رواج داشت ولی با این حال نمیتوان سنتهای پسندیده آنها مانند مهماننوازی؛ وفای به عهد؛ شجاعت و حمایت از مظلومان را نادیده گرفت؛ زیرا همین سنتها بود که در نهایت فطرت خفته بسیاری از آنها را بیدار و موجب هدایت آنها شد؛ بنابراین علت نامگذاری این دوره به «جاهلیت» از باب غلبه کل بر جزء بوده است.
کلیدواژگان
شبه جزیره عربستان؛ جاهلیت؛ آیینها؛ آداب و رسوم

چکیده: جامعه دینی امروز در اثر شفاف نبودن یا تبیین نشدن آموزه های قرآن در خصوص مناسبات و روابط اجتماعی یا در اثر غفلت و بی مبالاتی مردم و مسئولان، شاهد سر بر آوردن پدیده جاهلی گرفتن دوست پسر و دوست دختر و شیوع و سوق تدریجی آن به سمت ارزش شدن و تبدیل ناهنجاری به هنجار اجتماعی است. این موضوع نیازمند واکاوی قرآنی است. رابطه دوستی با نامحرم مطابق آیات محکم، بدون نسخ، تخصیص و اختلاف میان مفسران قرآن کریم؛ مانند: «فَانْکِحُوهُنَّ ... مُحْصَناتٍ غَیْرَ مُسافِحاتٍ وَ لا مُتَّخِذاتِ أ َخْدان»، به طور مطلق و با تأکید زیاد، برای همه زمان ها و برای همگان و در هر شرایطی، ناشایست است و نباید محقق شود. سیاست کلی قرآن، پیشگیری و سپس براندازی یا به انزوا راندن این ناهنجاری است. در این باره در مقاله حاضر 24 زمینه بروز این پدیده از منظر تفسیر آیات و پنج راهکار قرآنی برای مبارزه با این ناهنجاری شناسایی و ارائه شده است.
کلمه های کلیدی:
• تفسیر اجتماعی
• آیه 5 مائده
• آیه 25 نساء
• اتخاذ اخدان
• فحشای باطنی

چکیده:در این نوشتار به بررسی نگاه فقهی مذاهب اربعه و امامیه، دربارۀ کیفیت عقد نکاح و شرایط صحت آن و نقاط اشتراکي واختلافي آن اشاره خواهد شد
کلید واژه ها: زوج، زوجه، نکاح، متعه، تزویج، عقد، ایجاب، قبول، انشاء.
مقدمه:
در مقاله فوق ابتدا احکام فقهی عامه مطرح شده پس از آن به بررسی رأی ونظرهریک از ائمه مذاهب اربعه وشیعه در مسائلی که با هم اتفاق ویا اختلاف دارند به اختصار اشاره خواهدشد. از امتیازات این روش که بیانگر ضرورت این اثر است،این است که مذهب فقهی اهل بیت (علیه السلام) را بابقیه مذاهب اسلامی در مقاله ای واحد عرضه می نماید تا به مقارنت ونزدیکی بین آراء فقهیه تسهیل بخشیده و مسلمانان همه مذاهب را بااحکام فقهی اهل بیت (علیه السلام) آشنا نماید.

قرن هشتم و نهم هجري از قرن هاي درخشان اسلامي است كه زنان حضور جدي در علوم مختلف بخصوص علوم اسلامي داشته اند. در اين دوره، زنان محدث مورد توجه و اعتماد عالمان و ناقدان حديث واقع شده اند و مردان بسياري در اين قرن از زنان محدث اجازه حديث و نقل آن را گرفته اند. به دليل اهميت اين دوره، بررسي زندگي اجتماعي و علمي زنان عالم و فقيه اين عصر مي تواند الهام بخش انديشه هاي محدثات در قرون بعدي باشد. يكي از زنان عالم اين قرن، فاطمه ام الحسن ملقب به ست المشايخ، دختر گرامي شهيد اول است. فعاليت هاي حديثي زنان در عصر وي، معرفي شخصيت فاطمه ام الحسن (ولادت، زادگاه، و تبار و خاندان وي)، اقوال بزرگان در مورد وي و همچنين زندگي علمي، اساتيد و مشايخ او از جمله مباحثي است كه اين نوشتار به آنها پرداخته است. آنچه در اين ميان از اهميت برخوردار است اين است كه امروزه آثار علمي چنداني از وي باقي نمانده و در دست نيست و تنها، سندي تاريخي يا هبه نامه از وي به يادگار مانده است و گفته شده كه اين سند گواه جلال و تواضع او در برابر علم و علماست. در پايان، از شرايط سياسي و اجتماعي و وضعيت مذهبي عصر وي سخن به ميان آمده است.
کليدواژگان: فاطمه ام الحسن، ست المشايخ، هبه نامه، شهيد اول، قرن

زنان به عنوان بخشي از جمعيت هر جامعه، همواره داراي نقش و اهميت ويژه اي بوده اند. زن در فرهنگ ايراني پيش از اسلام و دوران اسلامي، به ويژه از زمان رسميت تشيع در دوره صفويه، به عنوان بخش موثر جامعه ايران شناخته شده است.
در اين دوره تاريخي، هويت ملي شيعي ايراني شكل گرفت و شالوده بنيان هاي فكري و اجتماعي ادوار بعدي تاريخ ايران گذاشته شد. در اين فرايند، نقش زنان بسيار مهم و اساسي بود. در واقع، بسياري از آداب و رسوم و باورهاي عمومي امروزه و به ويژه آنچه ميان زنان مطرح و پذيرفته شده است، ريشه در شرايط اجتماعي دوره صفويه و نقش زنان در آن شرايط دارد. نظر به اهميت موضوع، اين پژوهش با هدف بررسي نگرش زنان دوره صفوي به خرافات و باورهاي نادرست و نقش آنان در گسترش اين باورها شكل گرفته است. سوال اصلي پژوهش اين است كه نگرش زنان دوره صفويه به خرافات و باورهاي نادرست چه تاثيري در گسترش اين باورها در جامعه داشته است؟ براي پاسخ گويي به سوال پژوهش، اين فرضيه به آزمون گذاشته شده است كه: «ماهيت جامعهصفوي و توجه به نقليات و اخبار در جامعه از يك سو و فقدان شرايط لازم و برابر براي زنان در امر تحصيل و دانش افزايي موجب گرايش زنان عصر صفوي به خرافات و ترويج آن شده است.» يافته هاي تحقيق ضمن اثبات فرضيه، جنبه هاي مختلفي از خرافات رايج ميان زنان آن دوره را به تصوير مي كشد.
کليدواژگان: زنان، تشيع، صفويه، خرافات، آداب و رسوم اجتماعي